O‘quvchilarda Stress Va Zo'riqish Muammosi - Aziza, Ne’matova; Abduvakilovna, Karakulova Umida (Journal of Research in Innovative Teaching and Inclusive Learning, 2026)
Ushbu maqolada o'quvchilarda stress va zo'riqish muammosi ilmiy nuqtai nazardan ko'rib chiqilgan. Zamonaviy ta'lim tizimida o'quvchilar turli xil omillar — akademik yuklanish, imtihon bosimi, ijtimoiy munosabatlar va oila ta'siri — tufayli yuqori darajadagi stressga duchor bo'lmoqdalar. Dunyo bo'ylab olib borilgan tadqiqotlar shuni ko'rsatadiki, o'quvchilarning 74% gacha qismi akademik stress belgilerini namoyon etadi. Stress va zo'riqish nafaqat o'quvchilarning akademik ko'rsatkichlariga, balki ularning jismoniy sog'lig'iga, uyqu sifatiga, ijtimoiy munosabatlariga va umumiy ruhiy sog'lig'iga ham salbiy ta'sir ko'rsatadi. Maqolada stressning asosiy sabablari, uning o'quvchi shaxsiyatiga ta'siri mexanizmlari, hamda maktab muhitida qo'llanilishi mumkin bo'lgan ilmiy asoslangan psixologik-pedagogik yondashuvlar tahlil qilingan. Tadqiqot natijalari shuni ko'rsatadiki, kognitiv-xulq terapiyasi (CBT) asosidagi aralashuvlar, mindfulness mashqlari, o'qituvchi-o'quvchi hamkorligini kuchaytirish va ota-onalarni jarayonga jalb qilish stress darajasini sezilarli darajada kamaytira oladi. Maqola xulosa qismida maktablar uchun amaliy tavsiyalar keltirilgan bo'lib, ularning maqsadi o'quvchilarda stressga chidamlilikni shakllantirish va sog'lom ta'lim muhitini yaratishdan iborat. Muammo dolzarbligi jihatidan O'zbekiston ta'lim tizimi uchun ham muhim ahamiyat kasb etadi.